Gepubliceerd op 6 december 2015 door Wim Acke

 

De onmisbare grijsverloopfilter.

Het is een gekend probleem in de natuurfotografie, je fotografeert een landschap en de lucht is veel te bleek en bevat nauwelijks detail. Ofwel is de lucht wel goed belicht maar het landschap dan weer niet. Zonder hulpmiddelen moet je in zo’n geval steeds kiezen voor de gulden middenweg. Maar dit geeft meestal niet het gewenste resultaat en levert je een foto op die qua belichting soms mijlenver afstaat van de werkelijkheid. Je kan dit echter prima oplossen door gebruik te maken van een zogenaamde grijsverloopfilter

Bij deze opname van de Tungeneset in Noorwegen is de lucht in de linker bovenhoek aan de bleke kant.

 

 

 

 

 

Door gebruik te maken van een grijsverloopfilter krijg je een betere belichting en meer detail.

 

 

 

 

 

 

Vanwaar het verschil in belichting?

Heb je jou ooit al eens afgevraagd hoe het precies komt dat wolkenluchten in landschapsfoto’s vaak over – of onderbelicht zijn en heel weinig detail vertonen? Wel, hier volgt het antwoord.

Jouw digitale camera heeft een zogenaamd “dynamisch bereik”. Nu ja, niet jouw camera maar meer bepaald de beeldsensor ervan. Hiermee wordt het verschil in lichtintensiteit bedoeld tussen de lichte en donkere partijen (hooglichten en schaduwen) in jouw foto, het verschil in contrast dus. Een moderne hedendaagse camera kan doorgaans tot 7 stops verschil overbruggen en deze op de uiteindelijke foto in detail weergeven. Loopt dit verschil in contrast tussen deze hooglichten en schaduwen verder op dan krijg je dus in één van de twee verlies van detail.

Het menselijk oog heeft daarentegen een veel groter dynamisch bereik. Dit verschilt natuurlijk van persoon tot persoon, aangezien niet iedereen even goed ziet, maar het gaat in elk geval om ruim 10 stops. Daardoor komt het dan ook dat lichte en donkere vlakken, waar je met het blote oog nog detail in ziet, op een foto vaak te licht of net te donker en zonder detail worden weergegeven.

Wat is een grijsverloopfilter precies en hoe gebruik je die bij landschapsfotografie?

Een grijsverloopfilter is een filter die langs de ene kant grijs is en naar de andere kant toe geleidelijk aan overgaat naar een volledig heldere filter. Er bestaan twee soorten grijsverloopfilters en er zijn ook meerdere fabrikanten die ze in hun assortiment hebben zitten. Enerzijds heb je de ronde versie en daarnaast heb je ook een rechthoekige versie die meer mogelijkheden biedt.

Ronde grijsverloopfilter.

De ronde variant schroef je gewoon vooraan op jouw objectief. Uiteraard dient deze dezelfde diameter te hebben als dit objectief. Deze filters zijn draaibaar zodat je er kunt voor zorgen dat het grijze verloop evenwijdig loopt met de horizon. Het nadeel aan dit type filter is echter dat je eigenlijk min of meer verplicht bent om jouw horizon ongeveer midden in beeld te plaatsen. Er is dus weinig ruimte voor creativiteit.

Rechthoekige grijsverloopfilter.

Mocht je overwegen om een grijsverloopfilter aan te schaffen dan is naar mijn mening de rechthoekige variant de beste keuze. Het is evenwel een duurder systeem omdat je naast een filter ook een adapter ring en een filterhouder nodig hebt. De adapter ring schroef je op jouw objectief en daar schuif je de filterhouder over. Vervolgens plaats je de filter in de filterhouder. Het voordeel van dit systeem is dat je de filter niet alleen kunt draaien (bij een aflopende horizon) maar ook op en neer kunt schuiven. Op die manier kun je het grijsverloop van jouw filter perfect positioneren. Je hebt ook de keuze uit verschillende filtergradaties. Hiermee wordt de mate bedoeld waarin het licht wordt tegengehouden door het donkerste gedeelte van de gebruikte filter.

 

 

 

 

 

Onder professionals is vooral het merk Lee heel bekend en populair maar ook heel duur. Voor een complete set ben je al gauw een paar honderd euro kwijt. Om die reden gebruik ik zelf de grijsverloopfilters van het merk 84.5mm. Deze leveren een goede kwaliteit voor een lagere prijs. Bovendien heb je ook de keuze uit de “Classic Line” en de “Professional Line”. Eigenlijk zijn het dezelfde filters maar de eerste zijn 85 mm x 100 mm terwijl de professionele varianten 85 mm x 150 mm groot zijn. Deze laatste kun je dus meer op en neer bewegen waardoor je ruimere mogelijkheden hebt.

Op de afbeelding hierboven (bron: 84.5mm) zie je een grijsverloopfilter uit de Classic Line en ééntje uit de Professional Line. Daarnaast zie je een filtertasje, een adapter ring, een filterhouder en een optionele zonnekap.

Besluit.

Als je de kwaliteit van jouw landschapsfoto’s naar een hoger niveau wil tillen dan is investeren in een goede set grijsverloopfilters geen overbodige luxe. Critici zullen zeggen dat je achteraf nog veel kunt corrigeren tijdens het nabewerken op de computer. Dit is deels waar maar alles begint met een goede foto. Zit er dus geen detail in jouw oorspronkelijk beeld dan zul je dit er ook niet uithalen op jouw pc. Ziezo, dit was slechts een beknopt artikel over dit onderwerp. Er valt nog veel meer over te zeggen maar dat hou ik voor een volgende post.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

error: Afbeelding is beschermd !!